Tophane Meydan Çeşmesi (1.Mahmut Çeşmesi)

 

Tophane dediğinizde; Tophane Saat kulesi ve Tophane Çeşmesi insanın ilk aklına gelen yerler arasındadır. İstanbul’un hemen hemen her sokağında çeşmeye rastlamak mümkündür. Genellikle bir duvara yaslanmış olarak tek cepheli çeşmelerin yanın da anıtsal değere sahip, sanat eseri olarak niteleyeceğimiz çeşmeler de mevcut.

Bunlardan biri de İstanbul’un en büyük üçünçü ve şehrin en yüksek duvarlı çeşmesidir.Çeşme aynı zaman da klasik üslüp ile batı üslubunun harmanlanmasıyla bir geçiş dönemi eseridir.

Tophane Çeşmesi bânisi 1. Mahmud’un adıyla değil, bulunduğu semtin adı ile anılmaktadır.

Tophane Çeşmesi Yeri

Tophane Meydanı’nda bulunan, Sultan I. Mahmut tarafından Mimar Mehmet Ağa’ya 1732 yılında yaptırılan Tophane Çeşmesi,güneyde Kılıç Ali Paşa , kuzeyden Nusretiye camileriyle, batıdan Tophane atölyeleri ve doğudan rıhtım(Galataport) ile çevrilidir. Meclisi Mebusan Caddesi ile Kılıç Ali Paşa Caddesinin kesişme noktasında bulunmaktadır.Tophane Meydanı’nın ortasında inşa edilmiştir. Zamanla kıyının doldurulmasıyla denizden uzakta kalmıştır.

Tophane Çeşmesi Mimari Özelliği

İstanbul Tophane Meydanı’nda yer alan Tophane Çeşmesi, Sultan I. Mahmut tarafından 1732 yılında yaptırılmış, şehrin en büyük üçüncü meydan çeşmesi olma özelliğine sahiptir. İstanbul’un en büyük üçüncü çeşmesi Tarihi Tophane Çeşmesi, 18. yüzyıla hakim olan Rokoko akımının en incelikli örneklerinden biri olması nedeniyle Karaköy gezilecek yerler arasında yer alır. Çeşme kitabesi şair Nafihi’ye aittir. I. Mahmud Han Çeşmesi adıyla da bilinir..

Çeşme Gümrük Emini olan Ahmed Ağa’ya 76.000 kuruş 84 akçeye yaptırılmıştır. Çeşme yapılacağı zaman burada bulunan tüm dükkânlar yıktırılarak meydan açılmıştır. Çeşmenin açılışı ile Taksim Suyu Sistemi faaliyete girmiştir ve padişah Taksim’den suyu kendi eliyle salıvermiştir.

18. yüzyılın başında çeşme tipolojisinde yaşanan değişimlerin habercisi olarak görülebilen Tophane Çeşmesi, 1700-1740 yılları arasında meydanların ortasına yapılan geniş saçaklı, anıtsal meydan çeşmeleri arasında görkemli bir yer edinir. Bu dönemde çeşmelerde klasik Osmanlı üslubundan Batı üslubuna geçiş görülür. Bu çeşmeler kent içinde yeni bir motif oluşturmuştur. Bulunduğu alanı heykelsi duruşuyla anıtsallaştırıp, yeni bir boyut kazandırmıştır. Çeşme kare plan üzerine işlenmiş olup, dört yüzü de mimari ayrıntı olarak birbirinin aynısıdır. Köşeler zeminden 2/3 yüksekliğe kadar pahlı bir yapıya sahiptir.Bu işlem yapının kübik hacmini değişime uğratmıştır.Fakat pahlı kesim son bulduğunda tekrar kübik biçime dönüş görülür. Bu biçimleniş barok kurgulama örneğidir.Aynı şekilde 1730’lu yılların temsillerinden biri olan köşelerdeki dalgalı saçaklar da barok üslubun ifadesidir.

Çeşmenin kâmilen mermer kaplı olan dört cephesi mimarî detay bakımından birbirinin aynıdır. Ortada sivri mümas kemerli ve pirinç musluklu birer çeşme ve yalak, çeşmenin her iki yanında birer saksı içerisine dikilmiş, dalları yemişlerle yüklü limon, armut,şeftali, narve ceviz gibi meyva ağaçlarını temsil eden kabartmalı panolar, bu panoların dış taraflarında üst kısımları stalâktitlerle kapatılmış birer hücre (niche), hücrelerin dış taraflarında dal, yaprak ve çiçek motiflerinin mürekkep girift bir oyma manzumesini

Tophane Çeşmesi Restorasyon

Tophane çeşmesi yapıldığı dönemden itibaren 3 kez onarım görmüştür. Bunlardan ilki 1837 yılında gerçekleşmiş, çeşmenin üst örtüsü tamamen değişmiş, teras çatı yapılmıştır. 1956-1957 yıllarında ise, kentsel dönüşüm müdahaleleri kapsamında İstanbul Sular İdaresince restore edilmiştir. Bu onarımdan 50 yıl sonra Saka Su tarafından restorasyon çalışmasına yeniden başlanmış,restorasyon çalışmaları 2006 yılının Mayıs yılında tamamlanmıştır.

Tophane Çeşmesine Ulaşım

İstanbul’un tarihi mekanları ve Karaköy gezilecek yerlere yakın konumda yer alan çeşme, Bağcılar-Kabataş tramvay hattı kullanarak Tophane durağında inerek, Taksim-Kabataş füniküleri ve Kadıköy-Karaköy vapurları  ile ulaşım sağlayabilirsiniz.

Eşsiz motif ve bezemelerle döneminin en önemli eserleri arasında yer alan çeşme hala ,Tophane semtindeki en önemli buluşma noktalarından bir.

Özellikler
  • Otopark
  • Kafeterya
  • Ücretsiz
  • Wc

Henüz yorum yok.

Değerlendirmenizi gönderin

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlendi *

Ara.Bul.Keşfet

Anadolunun eşsiz güzellikleri ve geçmiş uygarlıkların ayak izlerini keşfet!

Ara.Bul.Keşfet

Anadolunun eşsiz güzellikleri ve geçmiş uygarlıkların ayak izlerini keşfet!

Tarihsel Miras

Anadolu Mirası

Festivaller

Back to Bello home

Copyright by Gezop. Tüm hakları saklıdır.

Back to Bello home

Copyright by Gezop. Tüm hakları saklıdır.